Lijstenbrij 2004: Albums 20 t/m 16

20. Morrissey - You Are The Quarry
Ik zweer bij The Smiths maar vanaf You Are The Quarry geloof ik ook heilig in Morrissey solo. Zijn eerdere solo albums heb ik altijd genegeerd overtuigd dat het zou uitlopen op bittere teleurstelling. Maar toen dit jaar You Are The Quarry opdook begon het toch te kriebelen en tegen alle verwachtingen in levert de Dandy Supreme een zeer sterk album af. Betekent niet dat ik mijn vingers niet stevig gekruist houdt en reken op een Marr-Morrissey reünie in 2005 maar desalniettemin ' Irish Blood, English Heart', ' Come Back To Camden', 'The World Is Ful of Crashing Bores' en 'First Of The Gang To Die' zijn bitterzoete pareltjes gepolijst met de bravoure die Moz’s stem meer dan ooit siert.

19. Philip Jeck - 7
Voor de oudere muziekfreak onder jullie druipt vinyl waarschijnlijk van de melancholie, documenten waar voor het eerst de klassiekers en je favoriete platen aller tijden op geperst zijn. Ik als lid van de jongere garde (mijn eerste album was wel een vinylsingle, nl. ‘Don’t Worry Be Happy’, recognize) snap dat sentiment wel degelijk maar ik heb verder weinig met vinyl. Ik heb zelfs geen platenspeler. Philip Jeck zou waarschijnlijk niks met me te maken willen hebben. Zijn hemel bestaat uit uitgestrekte vlaktes vol oneindige platenbakken. 7 is een duistere trip zorgvuldig geconstrueerd uit samples van duizenden oude platen die Jeck ijverig verzameld heeft. Donkere drones die zachtjes van vorm en kleur veranderen. Melodieus maar altijd dreigend, de originele bron is onherkenbaar maar de geest die het oude vinyl met zich meedraagt is immer aanwezig in het ijzig geruis, de gitzwarte drone en prikkelende soundscape.

18. Isis – Panopticon
Isis’ explosiviteit is vrijwel uniek. Geen kitscherig Muse-bombast maar uitermate doelgericht en grof geschut dat met subtiele souplesse bediend wordt. Slint vijf keer uitvergroot, Mogwai vier keer uitvergroot, de ultieme symbiose van ambient, metal en postrock inderdaad. Panopticon is de uitkomst van een optelsom, het punt waar de verfijning van metal, de verruwing van postrock en de effectieve ruimte van ambient elkaar tegenkomen. Als granieten muur van emotie die crescendo na crescendo afbrokkelt en weer overeind gezet wordt. Als dromen die uit lijken te komen maar toch in duigen vallen. Als hoop het grootst is maar realtiteit het donkerst. In dat schemergebied hangt Panopticon, tussen hoop en ultieme machteloosheid.

17. Panda Bear - Young Prayer
De meest pijnlijke emotie die een mens kan ervaren lijkt me het verlies van een dierbare. Woorden schieten tekort tijdens zo’n ervaring, geen pen kan beschrijven hoe zoiets voelt, gesproken woorden verdwalen in een woestijn van treurnis. Muziek is de enige expressievorm die op zo’n moment een antwoord heeft, of op zijn minst troost kan bieden. Het verlies van Panda Bears vader maakt zelfs op mij indruk nu hij Young Prayer op ons heeft losgelaten. De rauwe emotie van de minimale akoestische gitaar aankleding deden me gelijk denken aan Van Morrisons Astral Weeks en het essay dat Lester Bangs daarover schreef. Het had zo over Young Prayer kunnen gaan. Bangs schijft: “Het klonk alsof de maker van Astral Weeks verschrikkelijke pijn ervoer. Pijn die Van Morrisons eerdere werk alleen maar deed vermoeden. Maar net zoals de latere Velvet Underground albums zat er een verlossend element in de duisternis, ultiem mededogen voor het lijden van anderen en een weide van pure schoonheid en mysterieus ontzag dat midden door het hart van dit werk snijdt.”
Dat zou het doel moeten zijn van alle albums maar er zijn er maar een paar die dat ook daadwerkelijk bereiken. De absentie van melodie op Young Prayer illustreert dat soms zelfs rozengeur en manenschijn nergens te bekennen zijn in de harde realiteit van het leven. De ruwe geseling van de akoestische gitaar exposeert zijn woede en onbegrip terwijl zijn zacht, zalvende vocalen berusten en troost zoeken in hun eigen kracht.

16. Frog Eyes - The Folded Palm
Vorig jaar zomer bracht Carey Mercer en zijn Frog Eyes het sublieme Golden River uit dat ik achteloos langs me neer legde zonder er aandacht aan te besteden. Het had iets maar dat was niet wat ik toen zocht. De manische vocalen van Mercer jaagden me de stuipen op het lijf. Maar mijn gehoor en kijk op muziek evolueert zich (nog?) ieder jaar voldoende om steeds een beetje meer te kunnen hebben. Dat gevoel van groei verschaft mij het meeste genot en daardoor ben ik altijd op zoek naar een album dat me weer een stap verder laat zetten, expansie, de grenzen opzoeken en liefst overschrijden. Alleen het uitleggen aan onwetenden gaat me verdomd moeilijk af. Hoe kun je het werk van Alvin Lucier nu prikkelend aanprijzen aan een Kane luisteraar? Onmogelijk denk ik, tips zijn welkom. Frog Eyes is ook niet de meest toegankelijke Kane-fan-paaier maar daar treur ik niet om. Pretentieus als ik ben vind ik het verslavend lekker om afkeurende blikken te ontvangen als ik iets op zet wat zich ruimschoots over de grenzen van muziek voor de massa bevindt. Maar goed, Golden River dus en ik was nauwelijks in jubelstemming. Ondanks het inspirerende fanatisme van SMACKTHATRABBI (een forumregular op een forum dat ik regelmatig bezoek). Een jaar en een akoestisch staaltje (Ego Scriptor) later is er The Folded Palm en godverdomme wat ben ik stom geweest. The Folded Palm haalt het niet bij Golden River en dat hoor ik nu pas. After the fact, het ergste dat me kan overkomen. Een nachtmerrie. Het liefst draai ik de tijd terug tot juni 2003 om hem in december van dat jaar hoog in mijn eindejaarslijst te zetten. Maar het is niet anders, ik heb mezelf beloofd dat het nooit meer zal gebeuren dus ik moet er maar vrede mee hebben. Folded Palm is minder orkestraal, iets lastiger om doorheen te ploeteren maar onder die manische furie in Mercers stem schuilt een wereld van meeslepende sprookjesmuziek waar alleen Frog Eyes patent op heeft. Gefascineerd maak ik nog regelmatig de reis van The Folded Palm naar Golden River en weer terug en elke keer weet ik weer iets nieuws te vertellen als ik thuis kom.